Diyetisyende ilk görüşme: anamnezde hangi sorular sorulmalı?
İlk görüşmede danışanın neden geldiğini, sağlık öyküsünü ve sıradan bir gününün nasıl geçtiğini birlikte anlamaya çalışırsınız. Anamnez soruları, sonraki planı etkileyen bilgileri ortaya çıkarmalı; formdaki her alanı sırayla okumaya dönüşmemelidir.
Danışanın geliş nedenini kendi cümlesiyle dinleyin
“Bu görüşmeden ne bekliyorsunuz?” sorusuyla başlayabilirsiniz. Ardından “Günlük hayatınızda neyin değişmesini istiyorsunuz?” ve “Daha önce denediklerinizde sizi en çok ne zorladı?” diye sorun. Yanıtları hemen bir hedefe çevirmeden önce danışanın neyi öncelikli gördüğünü anlayın.
Örneğin “daha düzenli yemek istiyorum” yanıtının arkasında vardiya saatleri, mutfağa erişim veya öğle molasının kısalığı bulunabilir. “Düzenli” sözcüğünün bu kişi için ne anlama geldiğini bir örnek gün üzerinden açın.
Bu yazı yetişkinlerle ilk görüşmenin hazırlığına odaklanır. Academy of Nutrition and Dietetics, beslenme değerlendirmesini beslenme bakım sürecinin ilk adımı olarak tanımlar. Görüşme, ölçümler ve mevcut sağlık kayıtları birlikte değerlendirilir; tek bir form bütün değerlendirmeyi karşılamaz.
Beslenme anamnezinde sorulabilecek sorular
Aşağıdaki sorular bir görüşme taslağıdır. Danışanın başvuru nedenine ve yanıtlarına göre ayrıntılandırın; gerekli olmayan bilgileri sırf formda alanı var diye toplamayın.
| Başlık | Örnek soru | Netleştirilecek ayrıntı |
|---|---|---|
| Başvuru nedeni | Şu anda destek almak istemenizin nedeni ne? | Danışanın beklentisi ve önceliği. |
| Sağlık öyküsü | Hekiminizin koyduğu bir tanı veya sürdürdüğünüz bir tedavi var mı? | Bilginin kaynağı, mevcut belgeler ve ilgili takip. |
| İlaç ve takviyeler | Düzenli veya ara sıra kullandığınız ilaç ve takviyeler neler? | Ürün adı, bilinen kullanım bilgisi; hatırlanmayanları sonradan teyit etme. |
| Alerji ve yakınmalar | Tanı konmuş bir besin alerjiniz var mı? Yemekle ilişkili bir yakınma yaşıyor musunuz? | Tanı ile kişinin gözlemini ayrı kaydetme. |
| Günlük düzen | Bir iş gününüz uyanmanızdan yatmanıza kadar nasıl geçiyor? | Çalışma, uyku, hareket ve yemek hazırlama koşulları. |
| Beslenme alışkanlıkları | Yemeklerinizi genellikle nerede ve kiminle yiyorsunuz? | Öğün saatleri, içecekler, miktarlar ve değişen günler. |
| Önceki deneyimler | Daha önceki planlarda hangi öğünleri uygulamak zordu? | Somut bir gün veya öğün örneği. |
| Uygulama koşulları | Yemek seçerken bütçe, alışveriş veya mutfak açısından neyi dikkate almalıyız? | Planın günlük hayatta uygulanabileceği koşullar. |
“Beslenmenize dikkat ediyor musunuz?” yerine “Öğle yemeği için genellikle ne kadar zamanınız oluyor?” gibi gözlenebilir bir durumu sorun. “Öğün atlıyor musunuz?” yanıtı tek başına yeterli gelmezse bunun hangi gün ve hangi koşulda olduğunu açın.
Bir günü hatırlamakla günlük kayıt tutmayı ayırın
Danışandan dün yediklerini anlatmasını istediğinizde geriye dönük hatırlamaya başvurursunuz. Besin tüketim kaydında ise kişi yediklerini ve içtiklerini gün içinde kaydeder. NCI’nin yöntem açıklaması bu kayıt biçimini tüketim anına yakın bilgi toplama üzerinden tanımlar.
Görüşmede konuşulan günün kişinin olağan düzenine benzeyip benzemediğini sorun. Seyahat, izin veya vardiya değişimi varsa not edin. Her danışana aynı sayıda gün kayıt görevi vermek yerine hangi bilgiyi açıklığa kavuşturmak istediğinizi belirleyin.
Kaydı anlatırken saat, tüketilen miktar, içecekler ve hazırlama ayrıntılarını örnekleyin. Doldurulmuş besin tüketim kaydı örnekleri bu açıklama için kullanılabilir.
Bildirilen bilgiyle ölçülen bilgiyi ayırın
Ölçüm yaptıysanız değerle birlikte tarihi ve ölçüm koşullarını kaydedin. Danışanın kendi söylediği veya evde ölçtüğü bir değeri, görüşmede ölçülmüş gibi yazmayın. Mevcut bir tetkiki değerlendirirken belgenin tarihini de görün.
İlaç adı veya alerji bilgisi hatırlanmıyorsa boşluğu tahminle doldurmak yerine neyin doğrulanacağını not edin. Eksik bilgiye dayanarak ilaç değişikliği veya tıbbi tanı önermeyin; gerekli durumda ilgili sağlık profesyoneliyle koordinasyonu planlayın.
British Dietetic Association’ın kayıt rehberi, görüşmelerin doğru ve anlaşılır biçimde kaydedilmesini mesleki uygulamanın parçası olarak ele alır. Burada kullanılan örnekler Türkiye için bir hukuki saklama süresi veya mevzuat kuralı belirlemez.
Görüşme notunu sonraki kontrolü hazırlayacak biçimde yazın
Aşağıdaki kısa not, kayıt düzenini göstermek için hazırlanmış kurmaca bir örnektir; gerçek danışan kaydı veya beslenme önerisi değildir.
Danışanın önceliği: İş günlerinde öğle yemeğine zaman ayırmak.
Bildirilen durum: İki gün öğle molası kısa; iş yerinde yemek ısıtma imkânı yok.
Birlikte ele alınacak konu: Bu iki gündeki yemek seçeneklerini ve saatleri netleştirmek.
Sonraki görüşme için: Danışanın uygun bulduğu bir iş gününe ait saat ve tüketim notlarını görüşmek.
“Uyumsuz danışan” gibi bir etiket yerine uygulanamayan öğünü ve koşulu yazın. Böylece sonraki görüşmede neyin değiştiğini sorabilirsiniz. Planı belirledikten sonra danışandan nasıl uygulayacağını kendi cümlesiyle anlatmasını isteyin; anlaşılmayan yeri o anda ele alın.
Görüşmeyi kapatmadan önce
- Danışanın önceliği ve üzerinde anlaşılmış sonraki adım net mi?
- Doğrulanacak ilaç, belge veya ölçüm bilgisi kaldı mı?
- Kayıt isteniyorsa neyin, ne zaman ve nasıl paylaşılacağı anlaşıldı mı?
- Sonraki görüşme ve görüşmeler arasındaki iletişim biçimi konuşuldu mu?
Görüşmede kullanmak için ücretsiz anamnez formunu PDF veya Word olarak indirebilirsiniz. İlk iki sayfa sağlık öyküsü ve günlük düzeni, son sayfa diyetisyenin değerlendirme notlarını toplar. Alanları görüşmenize göre seçin.
DietBridge’de danışan dosyası, ölçümler, haftalık plan ve randevuları web panelinden takip edebilirsiniz. Danışanın planı görmesi ve mesaj paylaşması için mobil uygulama bulunur. Takibi uzaktan yürütecekseniz online diyet görüşmesinin hazırlık ve kontrol adımlarını da inceleyebilirsiniz.